صفحه اصلي > آزمایشگاه ها > آزمایشگاه آب 

مقدمه

   ويژگيهای ميکروبي آب آشاميدني مبنای قضاوت در مورد تعيين قابليت شرب آبها از نقطه نظر بيولوژيکي قرار مي گيرد. البته قضاوت صحيح بدون رعايت ساير جوانب از جمله شرايط و دوره تناوب نمونه برداری، نگهداری نمونه ها و بالاخره دقت در انجام آزمايشها ميسر نخواهد بود.

   اصولا آبي که به مصرف آشاميدن مي رسد بايد از ميکروارگانيسم های بيماريزای شناخته شده و همچنين باکتريهای نشانگر که نشانه آلودگي آب با مدفوع است عاری باشد. کليفرمها بهترين باکتری های نشانگر هستند که در آزمايش باکتريولوژيکي آبها مورد توجه قرار مي گيرند.

   باکتريهای نشانگر ديگر مانند استرپتوکوکوس های مدفوعي و کلستريديومهای احيا کننده سولفيت نيز مي توانند در تعيين منشا آلودگي آب با مدفوع و ارزشيابي کارآيي روش کلرينه کردن مورد استفاده قرار گيرند.

   شمارش کلي باکتريها: شمارش کلي باکتريها در آب دارای اهميت زيادی نيست و بسياری از آبهايي که کاملا سالم هستند ممکن است دارای تعداد زيادی باکتری باشند. بندرت ديده شده که آبي بدون باکتری باشد، ولي ممکن است آب چاههای بسيار عميق تعداد نسبتا کمتری باکتری داشته باشند.


ويژگيهای فيزيکي و شيميايي آب آشاميدني


   آب آشاميدني: آبي است که عوامل فيزيکي، شيميايي، بيولوژيکي و راديونوکلوئيدی آن در حدی باشد که مصرف آن جهت آشاميدن عارضه سوء در کوتاه مدت يا دراز مدت در انسان ايجاد نکند.

   حد مطلوب: عبارت است از گستره ای از غلظت عوامل موجود در آب آشاميدني که چنانچه حاوی مواد با غلظت بيشتر از آن باشد، از نظر کيفيت در حد پايين تری قرار داشته، اما هنوز برای آشاميدن مناسب مي باشد.

   حد مجاز: حداکثر عوامل شيميايي، فيزيکي و بيولوژيکي آب آشاميدني است که استمرار مصرف آن برای انسان زيان آور نباشد. اين مقدار بر مبنای متوسط مصرف آشاميدني روزانه 5/2 ليتر آب برای يک انسان 70 کيلوگرمي در نظر گرفته شده است.

   کلر آزاد باقيمانده: مقدار کلر موثری است که بايد در هر نقطه از شبکه آب آشاميدني موجود باشد.

 

  

 

دفعات نمونه برداری

  

«جدول حداقل تعداد نمونه براي آزمون باكتري هاي نشانگر آلودگي مدفوعي در شبكه توزيع»

رديف

جمعيت (نفر)

تعداد نمونه در سال

1

5000>

12

2

5000 تا 100000

12 به ازاي هر 5000 نفر

3

101000تا 500000

12 به ازاي هر 100000 نفر به علاوه 120 نمونه اضافي

4

500000<

12به ازاي هر 100000 نفر به علاوه 180 نمونه اضافي

 


«ويژگي های ميكروبيولوژي آب آشاميدني»

رديف

نوع آب

نوع باکتری

حد مجاز در 100 ميلي ليتر

1

کليه آب های آشاميدني

اشرشياكلي يا کليفرم های گرما پای

منفي

2

 آب  تصفيه  شده براي استفاده در سيستم توزيع

اشرشياكلي يا کليفرم های گرما پای

منفي

3

 آب  تصفيه  شده  موجود در سيستم توزيع

اشرشياكلي يا کليفرم های گرما پای

منفي

   يادآوري1- در صورتي كه اشرشياكلي از نمونه آب جدا شود، بايد بررسي و اقدام لازم انجام شود.

   يادآوري2- با وجود اينكه اشرشياكلي شاخص دقيق تري براي آلودگي مدفوعي مي باشد، جستجوي باكتري هاي كليفرم گرما پاي نيز به عنوان جايگزين، قابل قبول مي باشد، در صورت لزوم، آزمون هاي تاييدي مناسب بايد انجام شود.

   كل باكتري هاي كليفرم شاخص مناسبي براي كيفيت بهداشتي ذخاير آب نيست، به ويژه در مناطق گرمسيري كه باكتري هايي كه از نظر بهداشتي داراي اهميت زيادي نيستند در تمام ذخاير آب تصفيه نشده ديده مي شود.


 تعداد موارد سنجش روزانه كلر آزاد باقيمانده در شبكه‌هاي لوله كشي آب ‌آشاميدني بر حسب جمعيت

رديف

جمعيت (نفر)

تعداد موارد سنجش كلر آزاد باقيمانده

1

تا 10000

1  تا 2

2

10000  تا 50000

3  تا 5

3

50000  تا 100000

6  تا 10

4

100000  تا  500000

11 تا 15

5

بيش از  500000

به ازاي هر100000  نفر يك نمونه + 15

 


«ويژگيهای باکتريولوژيکي آب معدني»

رديف

نوع باکتری

حجم نمونه

حد مجاز تعداد باکتری

1

کل کليفرمها

پاسخ نمونه در 250cc

صفر در 100 ميلي ليتر

2

کليفرمهای مقاوم به گرما

"      "     "     "

      "    "   "       "     " 

3

استرپتوککهای مدفوعي

"      "     "     "

"    "   "       "     " 

4

کلستريديومهای احياء کننده سولفيت

"      "     "     "

"    "   "       "     " 

5

سودوموناس

"      "     "     "

منفي در 100 ميلي ليتر

6

باکتريهای هوازی مزوفيل

24 ساعت در 20oc  گرمخانه گذاری شده

حداکثر 20 عدد در يک ميلي ليتر

7

          "         "         "          

24 ساعت در 37oگرمخانه گذاری شده

حداکثر 100 عدد در يک ميلي ليتر

 

 

 

 

«حداکثر مجاز و مطلوب مواد شيميايي معدني و غير سمي موجود در آب آشاميدني» (بر حسب ميلي گرم در ليتر)

رديف

نوع ترکيب

برحسب

حداکثر مطلوب

حداکثر مجاز

1

کل مواد جامد محلول 

T.D.S

1000

1500

2

سختي کل

CaCO3

200

500

3

کلرور 

Cl

250

400

4

سولفات

SO4

250

400

5

نيترات 

NO3

-

50

6

نيتريت

NO2

-

3

7

آمونياک

NH3

1.5

-

8

فلورايد

F

0.7

1.4

9

کلسيم

Ca

300

-

10

منيزيم

Mg

30

-

11

سديم

Na

200

200

12

هيدروژن سولفوره 

H2S

0.05

-

13

آهن

Fe

0.3

-

14

منگنز

Mn

0.1

0.4

15

آلومينيوم

Al

0.1

0.1-0.2

16

روی

Zn

3

-

17

مس

Cu

1

2

 

 

 

 

مقدار كلر آزاد باقيمانده در آب آشاميدني

 حداقل مقدار مجاز كلر آزاد باقيمانده پس از مدت نيم ساعت تماس متناسب با pH برحسب ميلي گرم بر ليتر

رديف

مقدار pH

حداقل مقدار مجاز كلر آزاد

1

كم تر از 8

5/0

2

8 تا 9

6/0

 

  •          مقـدار توصيـه شـده كلر آزاد باقيمانده پس از مدت نيم ساعت تماس و در شرايط عادي حداقل 8/0- 5/0، در هر نقطه از شبكه
  •  حداقل 2/0 در محل مصرف آب بر حسب ميلي گرم بر ليتر است.
  • حداقـل مجـاز كلـر آزاد باقيمـانـده در آب آشـاميـدنـي در شرايط اضطراري، همه گيري بيماري‌هاي روده اي و بلاياي طبيعي بايد در محدوده 1- 5/0 ميلي گرم بر ليتر باشد.

 

مقدار مجاز كلر آزاد باقيمانده در آب آشاميدني در سيستم هاي مختلف آب‌رساني و محل برداشت

رديف

سيستم آب‌رساني و محل برداشت

مقدار كلر آزاد باقيمانده

1

شير انشعاب عمومي

0/1- 5/0

2

تانكرهاي سيار توزيع آب آشاميدني در محل بارگيري

0/2- 0/1

3

تانكرهاي سيار توزيع آب آشاميدني در محل توزيع

0/1- 5/0

 

   يادآوري 1- پايش روزمره كيفيت آب آشاميدني در نقطه مصرف مستلزم اندازه گيري مقدار كلر آزاد باقيمانده در آن،  pH، كدورت و دما است